Na de aflevering van de Keuringsdienst van Waarde over wasstrips was Nederland in rep en roer: wasstrips zouden voor een groot deel uit plastic bestaan in de vorm van polyvinylalcohol (PVA). Ook werden wasstripfabrikanten beschuldigd van greenwashing. Maar zijn wasstrips nou echt zo slecht en helemaal niet duurzaam? Of is enige nuance op zijn plaats? En zijn andere wasmiddelen duurzamer of juist helemaal niet?
Wasstrips: greenwashing of niet?
Ook ik schrok wel even van wat er in de aflevering werd verteld. De volgende dag zag ik gelijk veel greenfluenchers op social media met felle conclusies over greenwashing. Ik heb eerst even verder onderzoek gedaan voordat ik mijn conclusies trok of ze wilde delen. En oh, ik had ook nog wat familieomstandigheden die mijn aandacht trokken. Daarom ook wat later dit blog. Ik gebruik nog steeds wasstrips en ik zal je vertellen waarom.
Wat is het probleem met wasstrips volgens de Keuringsdienst van Waarde?
Wasstrips bevatten dus polyvinylalcohol (PVA). Dit is een in water oplosbaar, synthetisch polymeer dat vooral de wasstrip bij elkaar houdt. Het is dus geen werkzaam bestanddeel. PVA is een soort plastic dat in water op kan lossen. Wasstripfabrikanten zeggen dat PVA onder juiste omstandigheden worden afgebroken door bacteriën. In de aflevering zeggen plasticexperts weer dat de omstandigheden daar niet goed genoeg zijn om PVA af te breken: conclusie – er komt plastic in de natuur. Hoe zit het nu?
Niet alle wasstrips en niet alle PVA zijn gelijk
In de aflevering wordt gesproken over gemiddelden en wordt gedaan alsof alle wasstrips hetzelfde zijn. Toch ligt het verhaal over PVA genuanceerder. En de ene wasstrip is ook de andere niet. Zoals je wellicht weet heb ik een samenwerking met Briters. Zij maken wasstrips, wasconcentraat, tandpastatabletjes en vaatwastabletten. Allemaal producten die ze duurzamer ontwikkelen dan reguliere producten. Ik heb hen dan ook gelijk na de uitzending om verdere uitleg gevraagd. Ik wist wel dat de wasstrips PVA bevatten, maar zij vertelden mij altijd dat het maar om een klein aandeel ging én dat hun PVA wel afbreekt. Zij hebben dit nogmaals bevestigd. De wasstrips van Briters bevatten maar 10% – 15% PVA en dus geen 60% zoals tijdens de aflevering is gezegd. Briters heeft speciaal PVA laten ontwikkelen dat sneller en ook onder minder gunstige omstandigheden volledig afbreekt. Het ene PVA is dus ook het andere niet. Helaas is het PVA van Briters dus niet getest in het laboratorium van de Keuringsdienst van Waarde. Terwijl Briters wel hun PVA op ISO normen heeft laten testen. Ik probeer het hier simpel uit te leggen, maar Briters heeft zelf een uitgebreide uitleg gemaakt over hoe het zit. Lees die dus ook even, zodat je zelf het hele verhaal kent!
En misschien geldt het dus voor meer merken wasstrips dat ze niet zo slecht zijn als in de aflevering wordt genoemd. Zo wilde ook Mothers Earth graag meewerken, alleen konden zij niet op het moment van de opnames.
Hoe zit het met greenwashing?
Ook gaf de Keuringsdienst van Waarde aan dat de claim “microplasticvrij” verwarrend is en een vorm van greenwashing. Die claim zetten sommige wasstripmerken op hun verpakking. Ja, er zitten inderdaad geen microplastics in wasstrips, maar PVA is wel plastic – dus plasticvrij zijn ze niet. Maar wie denkt aan dat verschil als hij/zij die verpakking leest? Niemand waarschijnlijk. Daar ben ik het wel met de Keuringsdienst van Waarde eens. Waarom zetten merken de claim op de verpakking en waarom zetten ze niet gewoon alle ingrediënten op de verpakking? Dat hoeven wasmiddelfabrikanten niet te doen. Daarom is het voor consumenten ook zo lastig te achterhalen wat er precies in zit. Maar het zou dus goed zijn als ze dat wel deden. Vooral van merken die aangeven duurzaam te zijn, zou ik blij zijn met transparantie verwachten. En ik denk zeker dat het hen ook goed zou doen.
Ontwikkeling van alternatief voor PVA
Even terug naar PVA. Want als dat het probleem is, dan zou een natuurlijk alternatief hiervoor een goede oplossing zijn. Briters is steeds op zoek naar een meer duurzamere manier van produceren van de wasstrips. Ze zijn al een tijdje op zoek naar een alternatief voor PVA in de vorm van zeewier, dat is er helaas nog niet. Ze laten wél bewust hun wasstrips in Europa maken en niet in China zoals andere merken. Hun hele productlijn bestaat uit duurzamere alternatieven voor reguliere producten die nu vaak in veel plastic verpakt zijn of microplastics bevatten. Zo heb ik zelf meegedacht over de slimste verpakking voor hun tandpastatabletten – dat is nu een gerecyclede plastic grootverpakking geworden in plaats van glazen potjes met meer impact. Ook ontwikkelden zij een supergeconcentreerd wasmiddel in een plastic pompje van gerecycled plastic. Je kunt hier wel 100 wasbeurten mee doen. Het is in Nederland geproduceerd en van dit wasconcentraat is alles behalve de parfum volledig afbreekbaar.
De voordelen van wasstrips en geconcentreerd wasmiddel
Wat ik helemaal miste in de aflevering van de Keuringsdienst van Waarde is de vergelijking met andere wasmiddelen. Als wasstrips niet duurzaam zouden zijn, wat is dan het alternatief? Wat niet genoemd werd, is dat populaire wasmiddelen vaak nog veel meer ingrediënten bevatten die slecht zijn voor het milieu, denk aan microplastics. En ook nog eens in onnodig grote verpakkingen zitten.
De voordelen van de wasstrips maar ook in het geconcentreerd wasmiddel zitten ‘m erin dat je veel minder CO2 uitstoot dan bijvoorbeeld vloeibaar wasmiddel of een grote doos waspoeder. Die zijn zwaarder en je kunt er minder wasbeurten mee doen. Des te minder zwaar een product is, des te minder hoeft er vervoerd te worden. Dat scheelt uitstoot. Bij de wasstrips scheelt het heel veel plastic aan verpakkingsmateriaal. 1 Envelop bevat 100 wasstrips en een pompje wasconcentraat bevat 100 wasbeurten. Daar staan minimaal 3 grote flessen vloeibaar wasmiddel of 3 grote poederverpakkingen tegenover.
Het nadeel van veel reguliere waspoeders en wasmiddelen ten opzichte van wasstrips of wasconcentraat is dus dat ze in grotere plastic of kartonnen verpakkingen zitten en zwaarder zijn om te vervoeren. Ook bevatten ze vaak chemische bestanddelen én microplastics. Ze maken voor het witte wasmiddel vaak gebruik van optische witmakers. Dan lijkt je was witter, maar in werkelijkheid word je voor de gek gehouden. Ook zit er vaak veel parfum in. Dat iets lekker fris ruikt, betekent trouwens nog niet dat je was ook schoon is. Schrik niet, maar zelfs in Ecolabel wasmiddelen zoals Klok zitten microplastics.
Welk wasmiddel is nu het duurzaamste?
Ok, het is allemaal best ingewikkeld. Als je goed wilt vergelijken, moet je alle impact meenemen. Ook de verborgen impact. Welk wasmiddel kun je dan wél gebruiken?
Dit zijn mijn tips:
- Maak zelf wasmiddel van zeep en soda
- Probeer het wasconcentraat van Briters – 100 wasbeurten in een klein plastic pompje (tip: hergebruik dit pompje en maak zelf je eigen vloeibare handzeep)
- Wasmiddelen met Ecolabel zijn een goede keuze maar ook daar zit verschil in. Check dan wel of ze geen microplastics bevatten. Zoek de ingrediënten op via de website van het product en loop ze na in de PlasticFreeFuture app.
- Wasstrips van Briters of een ander merk dat afbreekbaar PVA erin heeft verwerkt
- Ga wassen met kastanjes – heb ik zelf geprobeerd en vond het resultaat niet geweldig en het was veel gedoe.
Bedenk wel: natuurlijke en zelfgemaakte wasmiddelen wassen niet altijd even schoon als de chemische wasmiddelen. Over het algemeen wordt mijn was schoon genoeg. En behandel ik vlekken even voor met een vlekkenzeep. Ook ruiken natuurlijke wasmiddelen vaak minder sterk naar parfum. Zelf vind ik een neutrale geur juist fijn.
Hoe kun jij toch zonder al te veel schuldgevoel je wasjes blijven draaien?
Besef je dat het wasmiddel in het hele wasproces niet de meeste impact heeft. De meeste impact van wassen in het verwarmen van het water. Dus door te wassen op lage temperaturen ben jij al heel goed bezig. Ook minder wassen, maar bijvoorbeeld vaker je kleding luchten scheelt impact. Koop en draag minder of geen synthetische kleding – die verliest allerlei microplastics. En tot slot: volg wat wasmiddel betreft de bovenstaande tips, want ook ik blijf erbij: alle beetjes helpen.
Het zou mooi zijn als er snel een alternatief komt voor PVA. En ik hoop oprecht dat niet iedereen die wasstrips gebruikt weer massaal is overgestapt op reguliere wasmiddelen.
